Basale goedheid

Met een keukenbakje groen afval en overgebleven oud brood loop ik naar de compostkliko. Vlakbij is een tegelzetter aan het werk. Als ik het bakje in de kliko leeg, hoor ik hem zeggen: “In Afrika gaan mensen dood van de honger, en hier gooien mensen hele broden weg.”

Ik, met een zelfbeeld van duurzame en bewuste vrouw, weet even niet wat te zeggen. Ik voel me schuldig, en neig te antwoorden dat het niet míjn brood is, maar van mijn man. Ik vind het onrechtvaardig, ben boos en heb zin om een venijnige opmerking te maken. Wat denkt-ie wel niet? Ik zeg niets en loop naar binnen. In het besef dat het klopt wat hij zegt en dat mijn slecht-zelf geraakt is: ik ben geen goed mens. Liefst kom ik meteen in actie om aan te tonen dat ik wel goed ben: een donatie aan Afrika en het oude brood roosteren in plaats van weggooien.

Dat zijn natuurlijk goede acties. Waar het om gaat is vanuit welke motivatie ik het doe. Als ik uitga van niet-goed zijn en iets doe om een goed mens te worden, raak ik verder van huis. Als ik herken dat mijn slecht-zelf geraakt is (die blijkbaar al in interactie met de tegelzetter wakker kan worden; laat staan in relatie met voor mij belangrijke anderen) en ik leer vriendelijk en los bij mijn kwetsingen te zijn, dan blijf ik thuis, en kan ik vanuit ruime liefdevolle optiek keuzes maken.

Wat is slecht-zelf? Een schets.

Als kind ontwikkelen we een psychologisch zelf in de ontmoeting met belangrijke anderen. Waar de ouder het kind ontmoet, ontstaan zelfbeelden, beelden van de ander en van de relatie. Door deze beelden kan het kind zich hechten. Op de gebieden waar we als kind niet ontmoet zijn, is er een leegte in onze psyche: er ontstaan hier geen beelden. Een kind ervaart dit als niet-bestaan, wat onverdraaglijk is. De woede hierover kan het niet op de ouder richten, omdat het afhankelijk is. Het niet-gezien worden vertaalt het kind als niet-goed, waardeloos of niet belangrijk zijn. Dit slecht-voelen is een totaal-ervaring: een kind kan nog niet nuanceren. Het slecht voelen drukt het kind weg, omdat het te bedreigend is om toe te staan. Ook de contactloosheid en de intense emoties om de leegteplekken heen, duwt het kind weg. Het probeert alsnog liefde te krijgen, gezien te worden, om dat deel dat niet gezien is, te kunnen leven.

Als volwassene

Wanneer we volwassen zijn en ons hart openen, bijvoorbeeld in een intieme relatie, in werk dat belangrijk voor ons is of op een pad van levenskunst, laten we onze defensies los en worden we raakbaarder. We komen meer tot bloei en tegelijk komen ook onze pijn en slecht-zelfgevoelens tevoorschijn, vaak op de primitieve wijze waarop het kind dit heeft ervaren. Dit kan zeer indringend zijn en vraagt stuurmanskunst om hiermee om te gaan, en het zicht – dat onze aard vrij en heel is – niet te vergeten.

Heelheid

Onze aard is van nature ongeschonden en onbegrensd. Ook al heeft onze psyche een duale constructie, dit doet niets af aan onze vrije aard. Ook onze psyche is hiervan gemaakt. Dualiteit is een constructie, die ons heeft helpen overleven en opgroeien. Het zijn concepten, gemaakt van onze open aard, die nooit vast is geweest, nu niet vast is en nooit vast zal zijn. Wanneer we dit zien en ons gewicht leggen in de openheid van onze geest, ervaren we heelheid. Onze hart ontwaakt. We zien en ervaren in iedere cel, in en door iedere waarneming, basale goedheid.

Basaal goed

Het is een toon van ons hart, die inherent is aan ons wezen. Vaak staat het haaks op hoe we over onszelf en andere mensen denken. Er is ongerustheid in ons. We hebben het idee dat er iets mis is met ons. Dat we goed moeten worden. We werken hard in verbeterprojecten, aan onszelf of aan de wereld. En het is natuurlijk ook zo dat er veel lijden is en lelijke en schadelijke aspecten zijn in ons leven en in de samenleving. Het is echter een wezenlijk verschil of je je beginpunt legt in al goed-zijn of in ‘er is iets mis met mij’.

Het pad van levenskunst

Ook in het gaan van een pad van levenskunst is het belangrijk om te starten bij je vrije aard die inherent in verbinding is. Doe je dat niet, dan wordt ook je pad een verbeterproject, en versterk je je neurose. Het is niet te voorkomen dat onze psyche openende ervaringen en inzichten, strategisch wil inzetten. Wel kunnen we dit leren herkennen, en steeds weer ons gewicht leggen in verlichting. Ook kunnen we expliciet basale goedheid herinneren en beoefenen, om zo een tegenwicht te bieden aan ons superego en aannames van slechtheid en vijandigheid.

Gezonde zelfliefde

Gezonde Zelfliefde is een werkvorm, ontwikkeld door Hans Knibbe in samenwerking met de beroepsvereniging. Voor ons als westerse mensen, levend in een individuele prestatiemaatschappij met veel informatie en stress, is het veelal noodzakelijk om energetisch te landen, ons goed-fout denken los te laten en te leren liefdevol nabij onszelf te zijn. In de gelijknamige cursus leer je toegankelijke werkwijzen om contact te maken met jouw aard die heel en vrij is. Dit geeft een goed uitgangspunt om passende antwoorden te ontdekken in het leven van alledag. Wanneer je gewicht ligt in jouw compassievolle hart, kun je ook gegrond en compassievol bij anderen zijn. Gezonde Zelfliefde is daarmee niet alleen een gift voor jezelf maar ook voor de wereld.

Doe je mee?

De cursus Gezonde Zelfliefde wordt op verschillende plaatsen in het land gegeven. Daarnaast heeft Hans Knibbe een boek geschreven over dit thema.  In het najaar start ik in Landsmeer met een cursus van 8 bijeenkomsten. Voor meer informatie zie onder cursus gezonde zelfliefde